Senfal met Jouw Energie Moment in Energeia

Senfal heeft gedurende de periode januari 2017 tot april 2018 in de rol als aggregator deelgenomen aan de pilot Jouw Energie Moment. Het doel van de pilot was het achterhalen van de benodigdheden om slimme energievoorziening in de toekomst mogelijk te maken. De conclusies van deze pilot zijn met de betrokken partijen besproken tijdens een mini-conferentie en het onderstaande artikel van Energeia is een samenvatting van deze conclusies. Dit artikel van Energeia is natuurlijk, mits u een abonnement heeft, ook terug te lezen op hun website.

Enexis-pilot: Moeten we de bewoner wel betrekken bij flex?

Door Katrijn de Ronde – Energeia

AMSTERDAM (Energeia) De bewoner kwam pas laat in beeld bij Jouw Energie Moment 2.0, de vervolgpilot met dynamische energietarieven van netwerkbedrijf Enexis. Maar zou flexibiliteit op het net eigenlijk überhaupt wel bij huishoudens gezocht moeten worden? En kan het net niet gewoon beter worden verzwaard? Dat waren vragen die werden gesteld bij de mini-conferentie ter afsluiting van de pilot in Gouda afgelopen woensdag.

Het was een levendige discussie in de top van het Technolution-kantoor, met uitzicht over de kerktorens en oude gevels van Gouda. “We hebben flex nodig om de productie van zon en wind af te stemmen op de vraag”, zei Alexander Savelkoul van Enexis-dochter Enpuls. “Maar gaan we dat doen met Powerwalls bij mensen thuis?” Hij doelde daarmee op de thuisaccu van fabrikant Tesla, die in het pilotproject in één van de drie wijken bij mensen thuis hing.

Een Tesla Powerwall thuisaccu hangt in het Belgische Mechelen aan de muur. In het project Jouw Energie Moment 2.0 werd de thuisbatterij ingezet om te helpen bij het balanceren van het net en om de zelf-opgewekt zonnestroom op te slaan.(Bron: HH/Belga/Luc Claesen)

Dynamische tarieven

Het project Jouw Energie Moment 2.0, een vervolg op het eerdere Jouw Energie Moment, was bedoeld om te onderzoeken hoe een dynamisch energietarief commercieel haalbaar kon worden gemaakt voor de verschillende partijen die meededen aan de proef. Dat waren, naast netwerkbedrijf Enexis en diens dochter Enpuls, ook aggregator Senfal, technisch dienstverlener Technolution, kennisinstelling TNO voor de wijze van verrekening en softwareontwikkelaar Shifft voor het beïnvloeden van het gedrag. De verschillende achtergronden en belangen van de deelnemers waren het grootste struikelblok, aldus

de sprekers op de mini-conferentie. Enexis-projectleider Bismarck Dibo: “Op een gegeven moment was ik de enige die nog vertrouwen had dat het goed zou komen. Dat wij hier nu staan, vind ik een prestatie.”

Die lange aanloop- en overlegfase had wel een belangrijk gevolg. Enexis-man Dibo: “Wij zijn de deelnemers en de werving een beetje uit het oog verloren.” Pas nadat de pilot en het systeem waren uitgedacht, werd de blik op de bewoners gericht -en dat waren uiteindelijk wel diegenen die gemotiveerd moesten worden om actief deel te nemen aan de pilot. Dat bleek in de praktijk dus ook tegen te vallen. Met name het vervangen van het display, dat bij JEM 1.0 in huis hing en het verbruik aangaf, door een webapplicatie, leidde tot veel ontevredenheid en lagere interesse bij de deelnemers. Ook de groep deelnemers bij wie de aggregator zorg droeg voor het reageren op flexibele prijzen was niet onverdeeld tevreden. Eén van de deelnemers vroeg zich af voor wie die thuisaccu nu eigenlijk in het huis hing: de bewoner of de netbeheerder?

Lastig verdienmodel

De sprekers van de deelnemende bedrijven staken de hand in eigen boezem, en vonden dat de deelnemers een betere uitleg hadden moeten krijgen, en meer betrokken hadden moeten worden. Maar Wido van Hemert, adviseur bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), stelde een andere vraag: “Voor wie zijn die flexibele tarieven eigenlijk?” Niet voor de bewoner, bedoelde hij. Flexibele tarieven zijn interessant voor de aggregator om een verdienmodel te hebben, en voor de netbeheerder die daarmee het net kan balanceren. Maar de bewoner, die heeft er weinig interesse in, dat bleek ook uit JEM 2.0. “De prijsprikkel werkt wel”, zei Stefan Versluis van Shifft. “Maar we moeten de mensen wel bereiken met die prikkel.” Of: het ontbreekt mensen aan de interesse in energie om te checken wat de prijs is, zodat ze er dus ook niet op reageren.

De prikkel zelf deed ook niet altijd wat ervan werd gedacht. Onderdeel van het verdienmodel van de proef was het inzetten van de thuisaccu’s voor het balanceren van de primaire reserve van hoogspanningsnetbeheerder Tennet. Maar dat kan leiden tot keuzes die op het laagspanningsnet verkeerd uitpakken. Ook werd een prijsprikkel van de netbeheerder toegepast; bij congestie werd die hoger zodat mensen minder energie zouden gaan gebruiken. De vraag die daarbij werd gesteld is of een netbeheerder gezien de publieke taak op die wijze in prijs mag variëren. Maar ook bleek dat die prijsprikkel niet in alle gevallen werkte; soms was de APX-prijs juist heel laag op het moment dat er gevaar voor congestie was. En dat kon de netbeheerdersprijsprikkel niet opvangen.

Het verdienmodel bleek lastig. Hubert Spruijt, energie-expert bij Senfal, noemde voor dit project maximale kosten van €50 per aansluiting. Daarboven zou het goedkoper zijn om simpelweg het net te verzwaren. Dat bleek lastig haalbaar te zijn, met name door de vele kinderziektes in het systeem. Deelnemers vonden het ingewikkeld om zelf de P1-poort van de slimme meter aan te sluiten op het systeem van de proef. Het langssturen van monteurs en beantwoorden van vragen bleek dusdanig arbeidsintensief dat de kosten hoger uit kwamen dan goed was voor het verdienmodel. Ook was Tesla’s Powerwall softwaretechnisch niet zo optimaal uitgerust als de marketing tevoren had doen vermoeden. Maar, benadrukte Spruijt: dat was bij een proefproject, en daarmee kan niet worden gesteld dat er geen verdienmodel is voor dynamische tarieven.

Netverzwaren versus flexibiliteit

De discussie tussen netverzwaring en flexibiliteit hield de gemoederen flink bezig. Jeroen van der Tang, manager Duurzaamheid en Milieu bij ICT Nederland stelde: “We hebben de handjes niet om netverzwaring uit te voeren.” Maar ja, zijn die handjes er dan wel als het inregelen van flexibiliteit ook zo arbeidsintensief blijkt te zijn, werd tegengeworpen. Senfal-man Spruijt vroeg zich af hoe groot de opgave eigenlijk is die er op de partijen af komt: “Er wordt veel gesproken over netverzwaring, maar het overzicht van wat er precies op ons af komt is lastig. Er is een grote bandbreedte. Is flex voor kleinverbruikers überhaupt wel een oplossing?” Hij echode daarmee de woorden van Enpuls-man Savelkoul.

De informele Overlegtafel Energievoorziening houdt zich ook bezig met dit vraagstuk, vertelde NVDE-manager public affairs Alienke Ramaker. Binnenkort komt er een rapport over het onderwerp ‘netverzwaren, tenzij’. “We hebben geconcludeerd dat flex in eerste instantie vooral wordt gebruikt om netverzwaren uit te stellen.” En dat is geen slechte zaak. Ramaker gaf het voorbeeld van een wijk waar de gemeente verwacht dat er veel laadpunten komen. In eerste instantie kan dat met flex worden opgelost. Na een aantal jaar blijkt dan dat men liever de elektrische auto oplaadt bij de snellaadpunten in de buurwijk, en dat netverzwaren op die locatie dus niet nodig is. “We kunnen de kosten nog niet op lange termijn voorspellen.”

 

Meer over Senfal